سینمایی سیاسی فرهنگی هنری اجتماعی

 

 

ورود آقایان ممنوع : تلاش برای طنزی فاخر

(بعضی ها داغشو دوست دارن )

قبل از نوشتن نقد درباره فیلم ورود آقایان ممنوع به کارگردانی رامبد جوان لازم دیدم مختصری راجع به معنی طنز بنویسم تا مخاطب گرامی با یک پیش زمینه از مفهوم طنز وارد عرصه نقد این فیلم شود در این رابطه متاسفانه منابع بسیار کمی در مقوله طنز در سینما یافتیم ، طنز عبارت از روش ویژه ای در نویسندگی است که ضمن دادن تصویر هجو آمیزی از جهات زشت و ناجور زندگی ٬ معایب و مفاسد جامعه و حقایق تلخ اجتماعی را به صورتی اغراق آمیز نمایش می دهد تا صفات و مشخصات آنها روشن تر و نمایان تر جلوه کند و تضاد عمیق وضع موجود با اندیشه ی یک زندگی عالی آشکار گردد... مبنای طنز٬ شوخی و خنده است؛ اما این خنده٬ خنده ی شادمانی نیست؛یا در موردی دیگر  ملویل کلارک در توصیف طنز می گوید((جهان طنز٬ روی یک بیضی به دور دو کانون٬ یعنی افشای بلاهت و تنبیه رذالت ٬ در نوسان است ؛ مقولات شوخی و جدی٬ مبتذل و آموزنده را در بر می گیرد ؛دامنه اش از نهایت شقاوت و خشونت تا غایت شکوه و ظرافت است 

و اما در تاریخ فیلم ،کمدی یکی از قدیمی ترین ژانرهاست ، کمدی ژانری است که قراراست یک کارکرد اجتماعی و روان شناختی مفید داشته باشدبه دلیل اینکه کمدی عرصه ای است یا عرصه ای را فراهم می کند که در آن تنش های واپس رانده شده می توانند به نحوی بی خطر آزاد شوند به غیر از کمدی مبتنی بر لطیفه ،کمدی دیگری نیز وجود دارد که پرخاشگرانه نیست و در آن کلیشه ها برجسته اند مانند کلیشه جنسیت.  از فیلم های کمدین های معروف سینما میتوان به چار لی چاپلین ،باسترکیتون،وودی آلن ،ژاک تاتی،لورل وهاردی،جری لوئیس تا بزرگان دیگر و از فیلمها عصر جدید ، بعضی ها داغشو دوست دارن ،خارش هفت ساله ، آنی هال و غیره نام برد

سینمای کمدی ایران قبل از انقلاب به غیر از چند فیلم قابل توجه مابقی بیشتر سعی در شوخیهای جنسی و لودگی و یا استفاده از ابتذال بود از فیلم های نسبتا مطرح میتوان به دایی جان ناپلئون (داستان فروپاشی یک خانواده اشرافی )،مجموعه صمد(داستانی درباره مهاجرت روستائیان به شهر) واما بعد از انقلاب  فضای طنز شکل دیگری گرفت و ناخواسته به خاطر حذف ابتذال از سینمای ایران رفتن به سوی سینمای طنز و پر کردن این قسمت از بدنه سینما جهت جلب مخاطب رشد فزاینده ای به خود گرفت از شاخصه های مهم این دوران به فیلم های خانه آقای حق دوست ،اتوبوس ، جایزه ،کفش ها ی میرزا نوروز،اجاره نشینها ،جعفر خان از فرنگ برگشته و..... میتوان اشاره کرد اما آنچه مسلم است متاسفانه به تدریج طنز و فیلم کمدی از محتوا و جایگاه خود (هرچند در مورد همین جایگاه در سینمای جهان یا سینما به معنی واقعی جای بحث است) فاصله گرفت وخنداندن صرف مخاطب باعث شد که در سالهای اخیر شاهد تولید آثاری سخیف در این زمینه شد البته از نظر اجتماعی نباید جایگاه اقتصاد را در این پروسه فراموش کرد.

امروزه به جرات می توان گفت که فیلم های با مفاهیم طنز بالای 60 در صد از اکران  را به خود اختصاص داده واز فروش نسبتا بالایی برخوردار است وهمین امر مستلزم تولید بیشتر اینگونه فیلم ها شده است داستان فیلم ورود آقایان ممنوع  در باره مدرسه دخترانه ای است که برای شرکت در مسابقات المپیاد شیمی   و وضع حمل معلم شیمی ، مدیر مدرسه که شخصی به ظاهر ضد مرد است مجبور میشود از یک معلم مرد استفاده کند واز سویی چهار شاگرد شیمی بر اساس مفاهیم شیمی سعی در شکستن فضای خانم مدیر میشوند همین مسئله موجب طنز موقعیت در فضای کلی فیلم است

فیلم ورود آقایان ممنوع سعی دارد تا نگاهی جدی به مقوله طنز داشته باشد و مرز خود را با فیلمهای سخیف و لوده که این روزها در سینمای ایران به وفور یافت می شود نگه دارد در این امر نیز تا حدودی موفق شده است این فیلم اساسش را بر مبنای یک پاردوکس یعنی همان مسئله همیشگی تقابل خانم ها و آقایان قرار داده است که سابقه ای طولانی در سینمای جهان و ایران دارد و هیچگاه کهنه نمیشود در این فیلم با استفاده از طنز موقعیت

وشوخیهای کلامی توانسته فضایی طنز امیز و سراسر خنده را رقم بزند اما آن چیزی که در فضای طنز سینمای ایران جا خالیش دیده میشود همان شبکه استدلالی اینگونه فلیمها ست شاید به عنوان نمونه به اجاره نشینهای داریوش مهرجویی یا سریال دایی جان ناپلئون ناصر تقوایی اشاره کرد البته در مرحله اول فیلم ورود آقایان ممنوع  توانسته با مطرح کردن این پارادوکس و مسئله تقابل و رقابت بین آقایان و خانمها  اولین قدم  را خوب بردارد اما در میانه را ه فیلم به آرامی از یک اثر خوب تنزل پیدا میکند ودر نهایت آنگونه که یک اثر خوش ساخت طنز میتواند تمام شود نیست علت انهم در فیلمنامه کار است که در جزئیات و رویدادهای فیلم و همان شبکه استدلالی از نفس افتاده است آقای پیمان قاسم خانی یک نویسنده خوب است و تلاش او در این فیلم برای نزدیک شدن به یک اثر طنزامیز خوب قابل تقدیر است اما در پرداخت متاسفانه فیلم به شکلی جدی دچار افت میشود و فضای صرفا فانتزیک  وبدون پشتوانه جای خود را به موقعیت های زیبای طنز در فیلم میدهد وهر چه فیلم رو به جلو می رود متاسفانه از یک طنز فاخر فاصله میگیردوتنها جذابیت فیلم همان ایده اولیه است که به خودی خود دارای پتانسیل کافیست ( دعوای همیشگیه خانم ها وآقایان )در همین جا سئوال می شود که آقای قاسم خانی چه کاربرد هنرمندانه ای را در فضای فیلم آورده است

با این حال میتوان گفت با تمامی مسائلی که فیلم دارد در این هجمه بزرگ فیلمهای سخیف بر روی پرده فیلمی خوب و قابل بررسی است و میتوان چند لحظه ای را بیرون از دنیای خسته و پرمشغله خندید واحساس کرد که به شعور تماشاگر توهین نشده است که شاید این امر د ر کارگردانی رامبد جوان باشد انتخاب درست و به جای بازیگران روایت نسبتا سلیس و راحت از فضای فیلم ودکوپاژآن می باشد یکی از مسائلی که میتوان در فیلم به آن اشاره کرد دوری از دیالوگهای فی البداهه و کنترل بازیگران است رضا عطاران در این فیلم یکی از نقش های ماندگارش را بازی کرد در حالیکه در بسیاری از کارهایش بازیهای اضافه وفی البداهه دیده میشود همینطور بازی دیگر بازیگران که تا حدودی یکدست است یا نگاه کنید به بازی علی صادقی که کاملا کنترل و در خدمت فیلم است اما آنچه که ذهن را خیلی اذیت میکند آن محصل های دخترانه دبیرستان هستند که به صورت ترجیع بند و کاملا تصنعی در فضای فیلم می آیند و هر جا فیلمنامه کم می اورد دختران وارد عرصه شده و کاملا فانتزیک و بدوراز یک پرداخت درست در شبکه فیلمنامه سعی در جلو بردن فیلم دارند و همین امر تا جایی از فیلم قابل توجه است اما از نیمه دوم فیلم گاهی آزاردهند هستند از نکات دیگر سیرتحول شخصیت  در این فیلم است. این درست که فیلم ،فیلم طنز است اما این دلیل نمیشود که به نام طنز ما هرگونه فضایی بدون ان شبکه استدلالی وفقط به صرف موقعیت و برای خندان از مابقی استانداردهای فیلمنامه نویسی دوری کنیم و آن را به صرف اینکه یک کار طنز است انجام دهیم  و همین مسئله باعث شده که فیلم تبدیل به یک سری صحنه های کمیک و بدون طرح وربط منطقی بین سکانس و همین طور صحنه ها باشیم منظور اینجانب از این طرح و ربط منطقی شیوه ابتدای و کلاسیک آن نیست .

این فیلم توانسته با استفاده از یک عنوان مناسب (ورود آقایان ممنوع ) واستفاده از بازیگران جدی و طنز سینما در کنار هم، اشاره به مانی حقیقی ،ویشگا آسایش ورضا عطاران وبهاره رهنما و کنترل خوب کارگردان واستفاده به جا از طنزهای کلامی ونسبتا طنز موقعیت فضای سر شار از خنده را فراهم کند اما مشکلات فیلم درزمینه فیلمنامه همچنان باقیست ویک فیلم شالوده اش را از فیلمنامه میگیرد .

ورود آقایان ممنوع قربانی نوعی از شتابزدگی یا خودشیفتگی عوامل در پیدا کردن سوژه  می شود شاید با تاملی بیشتر و پرداخت درستی از فیلمنامه این فیلم تبدیل به یکی از آثار خوب سینمای طنز ایران قرار میگرفت اما متاسفانه با کارگردانی نسبتا خوب آقای رامبد جوان فیلم در سطح یک فیلم معمولی  در سینمای ایران باقی میماند که در آیند ه به سرعت دستخوش تاریخ مصرف میشود تنها چیزی که در فیلم قابل تقدیر است اینکه فیلم تمام سعی اش را میکند تا به شعور تماشاگران توهین نکند واگر دنبال فیلمی هستید که برای خندیدنش قرار نیست زور بزنید و راحت وبدون دغدغه بخندید این فیلم گزینه مناسبی است . مخصو صا همراه خانواده. خندیدن حق مسلم ماست.

 

 

+ نوشته شده در  جمعه سی و یکم تیر 1390ساعت 11:16  توسط هفت  |